Wybory

Obrazek do tekstu

Wybory do Sejmu odbywają się co 4 lata, jednak jego kadencja (czyli okres urzędowania) może zostać skrócony w przypadkach przewidzianych w Konstytucji np. w wyniku samorozwiązania Sejmu i wówczas dochodzi do przedterminowych wyborów.

Podstawowe zasady prawa wyborczego, nazywane tradycyjnie przymiotnikami wyborczymi, określa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nią wybory do Sejmu są pięcioprzymiotnikowe:

  • powszechne – co oznacza, że prawa wyborcze przysługują w zasadzie wszystkim dorosłym obywatelom kraju, bez względu na pochodzenie, płeć, majątek itp.
  • równe – każdy może głosować tylko raz i oddać tylko jeden głos, a każdy głos ma jednakowe znaczenie
  • bezpośrednie – oddaje się głos na osobę, która ma być wybrana (a nie np. przedstawicieli, którzy dopiero później dokonają ostatecznego wyboru)
  • proporcjonalne –wyborca głosuje przede wszystkim na partie polityczne, a poszczególne miejsca w izbie są rozdzielane proporcjonalnie do poparcia udzielonego każdej z tych partii przez wyborców
  • głosowanie jest tajne – zapewnia się gwarancję, że decyzja wyborcy nie będzie ustalona i ujawniona

Czynne prawo wyborcze, czyli prawo wybierania posłów, przysługuje obywatelom polskim, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat. Prawo to nie przysługuje jednak osobom, które zostały prawomocnym orzeczeniem sądu ubezwłasnowolnione lub pozbawione praw publicznych lub wyborczych. Bierne prawo wyborcze, czyli prawo bycia wybranym do Sejmu, przysługuje natomiast obywatelom polskim, mającym czynne prawo wyborcze, którzy najpóźniej w dniu wyborów kończą 21 lat

Szczegółowo zasady i sposób organizacji wyborów oraz sprawy finansowania kampanii wyborczej przez partie określa szczegółowo tzw. ordynacja wyborcza.

Punktem wyjścia dla przeprowadzenia wyborów jest zarządzenie wyborów przez Prezydenta RP, który musi brać pod uwagę terminy określone szczegółowo w Konstytucji. Ordynacja wyborcza przewiduje okręgi wyborcze, będące jednostkami terytorialnymi w których dokonywane jest obsadzenie określonej ilości mandatów, czyli liczby posłów, a w nich stworzone są obwody głosowania, w których głosuje określona grupa wyborców.

Do obsługi wyborów powoływane są szczególne organy, składające się z trzech szczebli. Pierwszy, o charakterze stałego organu, stanowi Państwowa Komisja Wyborcza, jako organ nadzorczo-organizacyjny.

Następnie, tworzone są dla konkretnych wyborów komisje okręgowe, które rejestrują listy kandydatów oraz ustalają wyniki wyborów w okręgach. Najniższy szczebel to obwodowe komisje wyborcze, składające się z wyborców powołanych przez organy gminy, a ich głównym zadaniem jest przeprowadzenie bezpośredniego głosowania w obwodzie i obliczenie jego wyników.

Ustalenie wyników wyborów jest procesem skomplikowanym, ponieważ wymaga zsumowania wyników głosowania i jednocześnie ustalenia, które komitety wyborcze przekroczyły tzw. próg wyborczy, wymagany przy podziale mandatów, a następnie proporcjonalnego rozdziału mandatów. Po zakończeniu tych prac Państwowa Komisja Wyborcza podaje wyniki wyborów do Sejmu i ogłasza je w Dzienniku Ustaw.

Natomiast, w przypadku zgłoszenia protestów wyborczych organem właściwym do ich rozpatrzenia jest Sąd Najwyższy, który stwierdza ważność wyborów.

Ważne linki: