Sejm po 1989

Obrazek do tekstu

Zgodnie z porozumieniami Okrągłego Stołu w dniu 7 kwietnia 1989 r. Sejm wprowadził istotne zmiany do Konstytucji PRL z 1952 r. Przywrócił instytucję Senatu oraz ustanowił, że najwyższym przedstawicielem Państwa Polskiego będzie prezydent wybierany przez Zgromadzenie Narodowe. Nowelą z 29 grudnia 1989 r. przywrócił nazwę państwa — Rzeczpospolita Polska oraz godło — wizerunek orła białego w koronie. W wyniku wyborów z 4 czerwca 1989 r. wyłoniony został Senat I kadencji oraz Sejm X kadencji (kadencje Sejmu zaczęto liczyć od początku dopiero w kolejnych, już w pełni demokratycznych wyborach, stąd do dzisiaj jest różnica w numeracji kadencji Sejmu i Senatu, do którego wybory już w 1989 r. były demokratyczne).

Sejm X kadencji, którego marszałkiem był Mikołaj Kozakiewicz (ZSL), stworzył podwaliny pod rozwój demokratycznego państwa. Przyjął pakiet ustaw kształtujących zasady ustroju politycznego i społeczno-gospodarczego w kierunku demokracji parlamentarnej i gospodarki rynkowej. Podjecie decyzji o samorozwiązaniu się Sejmu oraz uchwalenie 28 czerwca 1991 r. ordynacji wyborczej umożliwiło Prezydentowi RP zarządzenie pierwszych w pełni demokratycznych wyborów parlamentarnych w powojennej Polsce na dzień 27 października 1991 r.

Sejm I kadencji (1991–1993), którego marszałkiem był Wiesław Chrzanowski (ZChN) uchwalił ustawę konstytucyjną o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym, zwaną Małą konstytucją, która do czasu uchwalenia nowej Konstytucji RP określała relacje między Sejmem, Prezydentem RP a Radą Ministrów, przyjmując za ich podstawę zasadę trójpodziału władzy. Ponadto przyjął ustawę konstytucyjną o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie jej przepisów toczyły się przez kolejne lata prace nad projektami ustawy zasadniczej.

Sejm II kadencji (1993–1997), którego marszałkami byli Józef Oleksy (SLD) i Józef Zych (PSL), przyjął ustawy wzmacniające podstawy gospodarki rynkowej. Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 r. uchwaliło Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, która następnie została zatwierdzona 25 maja 1997 r. w ogólnonarodowym referendum i — z jedną zmianą — obowiązuje do dziś.

Marszałkiem Sejmu III kadencji (1997–2001) był Maciej Płażyński (AWS) W tej kadencji doszło do bezprecedensowej, historycznej wizyty papieża Jana Pawła II w Sejmie i Senacie w dniu 11 czerwca 1999 r. Do historii przeszło też uroczyste posiedzenie Sejmu, które z udziałem Prymasa Polski, Józefa kardynała Glempa oraz członków Rządu Rzeczypospolitej Polskiej odbyło się 29 kwietnia 2000 r. w Gnieźnie, zorganizowane w millenium Zjazdu Gnieźnieńskiego. Sejm stworzył ramy prawne uczestnictwa Polski w NATO, co nastąpiło 12 marca 1999 r. Kontynuował też prace związane z dostosowaniem polskiego ustawodawstwa do standardów i prawa Unii Europejskiej.

Sejm IV kadencji (2001–2005), którego marszałkami byli Marek Borowski (SLD), Józef Oleksy (SLD) i Włodzimierz Cimoszewicz (SLD), przyjął wiele nowych regulacji prawnych związanych z wejściem Polski do UE. W dniach 7–8 czerwca 2003 r. odbyło się referendum akcesyjne, w którym zdecydowana większość Polaków opowiedziała się za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, co nastąpiło 1 maja 2004 r. Sprawozdania ze swoich prac przedstawiły trzy komisje śledcze powołane do zbadania okreslonych prac.

Sejm V kadencji (2005–2007), którego marszałkami byli Marek Jurek (PiS) i Ludwik Dorn (PiS), po upływie 2 lat zdecydował o skróceniu swojej kadencji. Po raz pierwszy zmieniono Konstytucję RP z roku 1997. Zmiana ta była spowodowana koniecznością dostosowania naszych regulacji do prawa UE i umożliwia stosowanie przez polskie sądy instytucji europejskiego nakazu aresztowania.

W wyniku wyborów parlamentarnych, do Sejmu VI kadencji weszli przedstawiciele Platformy Obywatelskiej (209 mandatów), Prawa i Sprawiedliwości (166), Lewicy i Demokratów (53), Polskiego Stronnictwa Ludowego (31) oraz Mniejszości Niemieckiej (1 mandat). Podczas inauguracyjnego posiedzenia posłowie złożyli ślubowanie (w dniu 5 listopada 2007 r.), a następnie dokonali wyboru Prezydium Sejmu. Marszałkiem wybrano posła Bronisława Komorowskiego (PO); wicemarszałkami zostali posłowie Jarosław Kalinowski (PSL), Stefan Niesiołowski (PO), Krzysztof Putra (PiS) i Jerzy Szmajdziński (Lewica).

18 czerwca 2009 roku posłanka Ewa Kierzkowska (PSL) została wybrana na stanowisko wicemarszałka Sejmu w związku z wygaśnięciem mandatu poselskiego wicemarszałka Sejmu Jarosława Kalinowskiego, który został wybrany do Parlamentu Europejskiego.

W związku z rezygnacją posła Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu Sejm 8 lipca 2010 roku wybrał posła Grzegorza Schetynę (PO) na stanowisko marszałka Sejmu. Tego samego dnia Sejm wybrał posła Jerzego Wenderlicha (Lewica) na stanowisko wicemarszałka Sejmu, który zastąpił zmarłego tragicznie w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem wicemarszałka Sejmu Jerzego Szmajdzińskiego..

Sejm 4 sierpnia 2010 roku wybrał posła Marka Kuchcińskiego (PiS) na stanowisko wicemarszałka Sejmu, który zastąpił zmarłego tragicznie w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem wicemarszałka Sejmu Krzysztofa Putrę.