Ustawa Konstytucyjna 17 IX 1947

Ustawa Konstytucyjna o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 lutego 1947 roku (Mała Konstytucja)


Najważniejszym zadaniem jednoizbowego Sejmu Ustawodawczego (1947-1952) było uchwalenie nowej konstytucji. Organ ten uzyskał także uprawnienia ustawodawcze i kontrolne. Opracowany przez sejmową Komisję Specjalną projekt, wyrażający koncepcję ustrojową Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, stał się podstawą uchwalonej 19 II 1947 ustawy konstytucyjnej o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej (Mała Konstytucja). Akt ten o charakterze tymczasowym obowiązywał do czasu powołania nowego składu naczelnych organów państwowych, po uchwaleniu ustawy zasadniczej w 1952.

Mała Konstytucja z 19 II 1947 przyjęła zasadę trójpodziału władz. Wprowadziła parlamentarny system rządów wzorowany na Konstytucji Marcowej. Pochodzący z wyboru Sejmu Ustawodawczego Prezydent nie ponosił przed nim odpowiedzialności politycznej. Podlegał natomiast odpowiedzialności konstytucyjnej (przed Trybunałem Stanu). Akty prawne Prezydenta wymagały kontrasygnaty premiera i ministra.
Funkcje władzy wykonawczej Prezydent spełniał za pośrednictwem odpowiedzialnych ministrów. Według aktu z 19 II 1947 organami władzy wykonawczej poza Prezydentem była Rada Państwa i rząd. Przewodniczącym Rady Państwa został Prezydent.

Sejm przyjął jeszcze Deklarację z 22 II 1947 w przedmiocie realizacji praw i wolności obywatelskich. Akt ten tracił na znaczeniu w miarę głoszenia tezy o nasilającej się w Polsce walce klasowej.
W praktyce pozycja Prezydenta była silniejsza niżby to wynikało z obowiązujących regulacji prawnych. W części był to rezultat połączenia funkcji Prezydenta z przewodniczącym Rady Państwa. Prezydent RP, którym do 1952 był Bolesław Bierut sprawował jednocześnie najwyższe funkcje partyjne.