Budynki Sejmowe

Obrazek do tekstu

W dawnej Polsce początkowo parlament nie miał własnej siedziby. Obradował zwykle w Piotrkowie z racji centralnego położenia tego miasta w państwie. Później miejscem obrad Sejmu Walnego były siedziby królewskie - najpierw Wawel, a od XVI wieku, po przeniesieniu stolicy z Krakowa - Zamek Królewski w Warszawie.

Dopiero w Polsce odrodzonej Sejm Rzeczypospolitej otrzymał własną siedzibę w Warszawie przy ul. Wiejskiej, gdzie w 1918 roku rozpoczęto adaptację budynku Instytutu Aleksandryjsko-Maryjskiego Wychowania Panien, czyli dawnej żeńskiej szkoły średniej. Przebudową kierowali m.in. architekci Kazimierz Tołłoczko i Romuald Miller. Już 10 lutego 1919 roku zebrał się w tym gmachu Sejm II Rzeczypospolitej na swym pierwszym posiedzeniu. Tutaj też, kilka dni później uchwalono tak zwaną Małą Konstytucję i przyznano Józefowi Piłsudskiemu tytuł Naczelnika Państwa, a także, 17 marca 1921 roku, uchwalono Konstytucję Marcową. W 1925 roku rząd zaproponował kuratorowi Zamku Królewskiego, Kazimierzowi Skórewiczowi, zaprojektowanie koniecznej rozbudowy. Do byłego gmachu szkolnego dobudowano amfiteatralną Salę Posiedzeń oraz zbudowano czteropiętrowy Dom Poselski zbudowany w latach 1925-1935- hotel (dziś nazywany Starym Domem Poselskim). Dnia 27 marca 1928 roku Sejm RP po raz pierwszy obradował w nowej Sali Posiedzeń. W sali tej 23 kwietnia 1935 roku uchwalono Konstytucję Kwietniową.

Wojna zniszczyła część dawnych zabudowań sejmowych. W latach 1946 - 1947 wyburzono pozostałości dziewiętnastowiecznych budynków i odbudowano spaloną Salę Posiedzeń. Rekonstrukcja owalnego gmachu, stanowiącego dziś symbol Sejmu, trwała dziewięć miesięcy. Tu, w roku 1947 odbyło się pierwsze po wojnie posiedzenie Sejmu i 22 lipca 1952 roku uchwalono Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Zaprojektowanie nowego kompleksu sejmowego powierzono znanemu warszawskiego architektowi Bohdanowi Pniewskiemu. W raz z zespołem współpracowników pracował on zrealizowany w latach 1949 – 1952 zespół budynków nawiązujących do architektury renesansu. Nowy zespół wpisuje się w stary park i obejmuje obszar sięgający aż skarpy warszawskiej. Elewacje oblicowano białym piaskowcem, a cały obszar nie chroniony płotem jest dostępny dla spacerowiczów.

Dom Poselski, nieznacznie tylko ucierpiał podczas drugiej wojny światowej. Po 1945 roku poddany został generalnemu remontowi, służył jako główne miejsce zakwaterowania posłów, aż do momentu gdy wiosną 1989 roku przekazano Nowy Dom Poselski, wzniesiony według projektu Małgorzaty Handzelewicz-Wacławkowej i Andrzeja Kaliszewskiego.

Sala Posiedzeń

Powstała w okresie od maja 1925 do marca 1928 roku, a jej projektant, Kazimierz Skórewicz, doglądał osobiście wykonania najdrobniejszych nawet elementów wystroju. Z wyjątkiem jednego fragmentu marmuru belgijskiego, użytego do oblicowania ścian wewnętrznych, wszystkie inne materiały były pochodzenia krajowego. Dębowe fotele, stoły, balustradę wykonano według rysunków architekta Stefana Sienickiego, a płaskorzeźby na balustradzie oddzielającej prezydium od amfiteatru były dziełem Aleksandra Żurakowskiego.

Zewnętrzną ścianę Sali Posiedzeń zdobi fryz, złożony z osiemnastu kamiennych płyt z płaskorzeźbami Jana Biernackiego i Jana Szczepkowskiego symbolizującymi m.in. takie tematy jak: Wyzwolenie, Rzemiosło, Religię, Sztuki Piękne, Orkę, Prasę, Oświatę (po wojnie brakujące fragmenty fryzu uzupełnił Jan Szczepkowski).

Hall Główny

Jest to przestronne wnętrze przy głównym wejściu do Sejmu. Trójbarwna - biało, szaro, czarna - marmurowa posadzka hallu współgra z bielą ścian, szarością stiukowych kolumn i prostymi portalami z białego marmuru kararyjskiego. Na piętro prowadzą marmurowe schody z ozdobną żelazną balustradą, w którą wmontowane są rytmicznie złociste płaskorzeźby główek dziewczęcych i mosiężna poręcz w kształcie węża.

Sala Kolumnowa

Na lewo od Hallu Głównego znajduje się wielka, prostokątna Sala Kolumnowa. Prowadzą do niej dwuskrzydłowe szklane drzwi z ozdobnymi kutymi kratami. To jedna z piękniejszych sal sejmowych i drugie co do wielkości pomieszczenie (600 m2). Nazwę swą zawdzięcza smukłym, symetrycznym kolumnom wspierającym sufit. Jej marmurową posadzkę zdobią piękne, kolorowe rozety z wielobarwnych marmurów i złocistego chalcedonu. Ich odpowiednikiem są koliste stiukowe dekoracje na suficie. Bardzo efektownym elementem wyposażenia wnętrza są wielkie kryształowe kandelabry, wykonane według projektu Haliny Jastrzębowskiej-Sigmunt. Po przywróceniu Senatu, Sala Kolumnowa, od 1989 roku do maja 1991, była miejscem jego posiedzeń.

Korytarz Marszałkowski

Surowe wnętrze, którego sufit wsparto na dwu rzędach kolumn, ustawionych wzdłuż ścian na pasach, wyznaczonych w posadzce przez dwubarwność marmuru. Po obu stronach Korytarza Marszałkowskiego znajdują się duże sale, w których odbywają się m.in. posiedzenia komisji sejmowych. Cztery z nich otrzymały nazwy: im. Konstytucji 3 Maja, im. Wojciecha Trąmpczyńskiego, im. Ignacego Daszyńskiego, im. Macieja Rataja.

Senat

Budynek pierwotnie zaplanowany jako biblioteczny, z magazynami na książki w piwnicach, po przywróceniu z dniem 7 kwietnia 1989 roku drugiej izby parlamentu, adaptowano go na siedzibę Senatu, z Salą Posiedzeń na pierwszym piętrze. W części środkowej budynku znajduje się owalna klatka schodowa, do której dochodzi Korytarz Marszałkowski. Jej balustradę tworzą pręty z żelaza, kute w esowaty wzór suchej wici roślinnej, prosty w rysunku.

Sala Posiedzeń

Prace adaptacyjne prowadzono według projektu Andrzeja Kaliszewskiego, przy współpracy Barbary Kaliszewskiej i Bogdana Napieralskiego od jesieni 1990 roku do wiosny 1991 roku. Autorzy nawiązali do koncepcji Pniewskiego z lat pięćdziesiątych, z czasu gdy decydowała się kolorystyka i ogólne rozwiązania dziś użytkowanych sal sejmowych. Powstało wnętrze utrzymane w jasnej kolorystyce i o dekoracyjnie rozczłonkowanych ścianach i owalnym plafonie. Wyposażenie stanowią amfiteatralnie ustawione fotele obite niebieskim sztruksem.

Budynek Komisji Sejmowych

Dziewiętnastowieczny budynek w północno-wschodniej części zespołu sejmowego w okresie międzywojennym był siedzibą Senatu a po wojnie Kancelarii Rady Państwa. Istniały plany jego adaptacji na muzeum parlamentaryzmu, jednak po zakończeniu w 1992 roku prac remontowych zdecydowano, że będą w nim obradować komisje sejmowe.

Stary Dom Poselski

Dawny Hotel Sejmowy, nazywany obecnie Starym Domem Poselskim, został wzniesiony według projektu Kazimierza Skórewicza na planie nieforemnej podkowy, nierównymi ramionami zwróconej w stronę południową. Od strony północnej oś środkowa tego budynku została podkreślona płaskim ryzalitem, narożniki są owalne. Gmach ten został połączony z Salą Posiedzeń łącznikiem parterowym, który Pniewski nadbudował o piętro, zachowując pierwotną balustradową attykę. Po wojnie dłuższe ramię hotelu zostało przez Pniewskiego przedłużone w stronę południową. W ten sposób przed hotelem powstał dziedziniec wewnętrzny, na który prowadzą przejazdy bramne od ulic Wiejskiej i Górnośląskiej. Przyuliczny narożnik wystylizował Pniewski na cylindryczną basztę.

Nowy Dom Poselski

Przedwojenny hotel zatracił z biegiem lat i rosnących potrzeb swoją nowoczesność i stał się zbyt ciasny. Nowy Dom Poselski powstawał na bazie projektu Małgorzaty Handzelewicz-Wacławkowej przy współpracy Andrzeja Kaliszewskiego. Został przekazany do użytku wiosną 1989 roku. Zamyka teren należący do Sejmu od północnego wschodu. Od strony skarpy ma trzy kondygnacje mieszkalne, z przeciwnej sześć. Elewacje pokryte ciemnoszarą okładziną z blachy miedzianej z wytłoczonym wzorem, nawiązującym do renesansowych, manierystycznych portali. Wejście główne znajduje się od strony ulicy Senackiej. Hall główny w nowym hotelu rozciąga się na dwóch poziomach parteru, łączących się schodami. Mieści się w nim recepcja, kasy biletowe, ajencja banku, hotelowe zakłady usługowe i sklepiki, a także basen, sauna i sala konferencyjna. Na parterze znajdują się restauracja i cocktail-bar. Rozbudowę projektu przeprowadzono w latach 1987-1994.

Tereny zielone

Należy pamiętać, że teren zajęty przez polski parlament ma tradycje ogrodowe. Własny ogród, wydzielony z większej i starszej całości - miał w XIX wieku Instytut Szlachecki, a w czasie budowy Sali Posiedzeń w latach dwudziestych naszego stulecia postarano się zachować tę zieleń. Część drzew przetrwała drugą wojnę światową. Opieką nad terenami zielonymi zawierającymi także unikalne rośliny i drzewa, zajmuje się Biuro Gospodarczo-Techniczne, które na swojej stronie obszernie informuje o florze i faunie terenów sejmowych.